Konkordia leuenberska

Polish

 

1. W wyniku dyskusji doktrynalnych Koscioly przyjmujace niniejsza konkordie - mianowicie luteranskie i reformowane Koscioly w Europie wraz z wyroslymi na ich gruncie Kosciolami unijnymi oraz pokrewnymi Kosciolami przedreformacyjnymi waldensów i braci czeskich - stwierdzaja, ze laczy je wspólne rozumienie Ewangelii, jak to zostanie nizej przedstawione. To wspólne rozumienie Ewangelii sprawia, ze moga one oglosic i urzeczywistniac wspólnote koscielna. Wdzieczne za zaistniale miedzy nimi zblizenie, wyznaja zarazem, ze wina i cierpienie towarzyszyly, i nadal towarzysza, zmaganiom o prawde i jednosc w Kosciele.

 

2 Fundamentem Kosciola jest jedynie Jezus Chrystus. To On gromadzi go i posyla, udzielajac zbawienia przez zwiastowanie i sakramenty. Dlatego Reformacja uznawala zgodnosc w kwestii wlasciwego nauczania Ewangelii i nalezytego sprawowania sakramentów za konieczny i wystarczajacy warunek prawdziwej jednosci Kosciola. Odwolujac sie do tych samych kryteriów, zainteresowane Koscioly okreslaja swojerozumienie wspólnoty koscielnej jak nastepuje.

 

I. Droga do wspólnoty

 

3 Ze wzgledu na istotne róznice wystepujace w sposobie myslenia teologicznego i w praktyce koscielnej ojcowie Reformacji - mimo wielu wspólnych pogladów - nie mogli, chcac pozostac w zgodzie z wiara i sumieniem, uniknac rozlamów. W niniejszej konkordii zainteresowane Koscioly stwierdzaja, ze od czasów Reformacji ich wzajemne stosunki zmienily sie.

 

1. Wspólne stanowisko w poczatkowym okresie Reformacji

 

4 Z historycznej perspektywy latwiej dzisiaj rozpoznac to, co bylo wspólne w swiadectwie Kosciolów epoki Reformacji, pomimo dzielacych je róznic: punktem wyjscia stalo sie nowe doswiadczenie wyzwalajacej i niezawodnej mocy Ewangelii. Reformatorzy broniac prawdy, która poznali, razem przeciwstawili sie tradycjom koscielnym tamtych czasów. Totez zgodnie wyznawali, ze probierzem zycia i nauki Kosciola jest pierwotne i czyste swiadectwo o Ewangelii na podstawie Pisma Swietego. Zgodnie skladali swiadectwo o wolnej i bezwarunkowej lasce Boga ofiarowanej przez zycie, smierc i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa wszystkim, którzy wierza tej obietnicy. Zgodnie wyznawali, ze o praktyce i strukturze organizacyjnej Kosciola ma wylacznie decydowac jego zadanie przekazywania tego swiadectwa swiatu, i ze suwerenne Slowo Boga jest ponad ustanowionym przez ludzi porzadkiem organizacyjnym wspólnoty chrzescijanskiej. Gloszac to pozostawali w jednosci z calym chrzescijanstwem przyjmujac i odnawiajac wyznanie wiary w Trójjedynego Boga i w bogoczlowieczenstwo Jezusa Chrystusa, wyrazone w najstarszych symbolach Kosciola.

 

2. Zmienione warunki wspólczesnosci

 

5 Cztery stulecia historii sprawily, ze myslenie i zycie Kosciolów wyroslych z Reformacji zmienilo sie i upodobnilo, a to dzieki zmaganiu sie teologii z problemami wspólczesnosci, dzieki postepowi w badaniach biblijnych, ruchom odnowy koscielnej i ponownemu odkryciu perspektywy ekumenicznej. Wraz z tymi przemianami pojawily sie, oczywiscie, nowe róznice, zarysowujac sie w obrebie poszczególnych wyznan. Wielokrotnie jednak doswiadczano tez braterskiej solidarnosci, zwlaszcza w okresach wspólnego cierpienia. Wszystkie te czynniki, glównie zas pojawienie sie ruchów odnowicielskich, sprawily, ze Koscioly uaktualnialy swoje biblijne swiadectwo oraz wyznania wiary z czasów Reformacji. Podczas tego procesu uczyly sie rozrózniac miedzy fundamentalna trescia swiadectwa reformacyjnych wyznanwiary a ich, historycznie uwarunkowana, forma wyrazania mysli. Poniewaz wyznania te zawieraja swiadectwo o Ewangelii jako o zywym Slowie Boga w Jezusie Chrystusie, przeto nie zamykaja drogi przed dalszym odpowiedzialnym swiadectwem o tym Slowie; otwieraja te droge i wzywaja do podazania nia w wolnosci wiary.

 

II. Wspólne rozumienie Ewangelii

 

6 Zainteresowane Koscioly przedstawiaja ponizej swoje wspólne rozumienie Ewangelii w takim zakresie, jakiego wymaga ustanowienie wspólnoty koscielnej miedzy nimi.

 

1. Poselstwo o usprawiedliwieniu jako poselstwo o wolnej lasce Boga

 

7 Ewangelia to poselstwo o Jezusie Chrystusie, zbawieniu swiata, wypelnieniu obietnicy danej ludowi Starego Przymierza.

 

8 a/ Wlasciwe rozumienie Ewangelii ojcowie Reformacji wyrazili w nauce o usprawiedliwieniu.

 

9 b/ Poselstwo to uznaje Jezusa Chrystusa za Tego, w którym Bóg stal sie czlowiekiem i przez którego zwiazal sie z czlowiekiem; za Tego, który, ukrzyzowany i zmartwychwstaly, wzial na siebie sad Bozy i w ten sposób objawil milosc Boga do grzeszników; oraz za Tego, który przybywa jako Sedzia i Zbawiciel, azeby prowadzic swiat az do samego konca.

 

10 c/ Bóg w swoim Slowie, przez Ducha Swietego, wzywa wszystkich ludzi do skruchy i wiary, a grzesznikowi, który uwierzy, zapewnia swoja sprawiedliwosc w Jezusie Chrystusie. Ktokolwiek zaufa Ewangelii, jest w oczach Boga usprawiedliwiony ze wzgledu na Jezusa Chrystusa i wolny od oskarzen Zakonu. Kazdego dnia, doswiadczajac skruchy i przemiany, wraz z cala wspólnota wielbi Boga i sluzy innym, zachowujac pewnosc, ze Bóg ustanowi pelnie swojego Królestwa. W ten sposób Bóg stwarza nowe zycie i posród tego swiata sieje ziarno nowej ludzkosci.

 

11 d/ Poselstwo to sprawia, ze chrzescijanie, jako ludzie wolni, moga pelnic odpowiedzialna sluzbe w swiecie i sa gotowi ponosic dla niej cierpienia. Wiedza bowiem, ze wola Boga, jako nakaz i wspomozenie, ogarnia caly swiat. Bronia ziemskiej sprawiedliwosci i pokoju miedzy ludzmi i narodami. W tym celu musza wraz z innymi ludzmi szukac rozsadnych i stosownych rozwiazan oraz miec swój udzial w ich wlasciwym zastosowaniu. Czynia to w przeswiadczeniu, ze Bógutrzymuje swiat, oraz w poczuciu odpowiedzialnosci przed Nim.

 

12 e/ Tak rozumiejac Ewangelie, trzymamy sie symboli starokoscielnych oraz potwierdzamy wspólne przeswiadczenie wyrazone w reformacyjnych wyznaniach wiary, ze rdzeniem Pisma Swietego jest jedyne zbawcze posrednictwo Jezusa Chrystusa, a poselstwo o usprawiedliwieniu, jako poselstwo o wolnej lasce Boga, stanowi probierz calego zwiastowania Kosciola.

 

2. Zwiastowanie, Chrzest i Wieczerza Panska

 

13 Podstawe swiadectwa o Ewangelii stanowi swiadectwo apostolów i proroków zawarte w Pismie Swietym Starego i Nowego Testamentu. Zadaniem Kosciola jest rozpowszechnianie tej Ewangelii za posrednictwem slowa gloszonego w kazaniu i przez duszpasterstwo indywidualne, a takze przez Chrzest i Wieczerze Panska. W zwiastowaniu, Chrzcie i Wieczerzy Panskiej Jezus Chrystus jest obecny przez Ducha Swietego. W taki sposób usprawiedliwienie w Chrystusie staje sie udzialem ludzi, w taki sposób Pan gromadzi swój lud. W tym celu posluguje sie zarówno róznymi urzedami i sluzbami w Kosciele, jak tez swiadectwem wszystkich czlonków swojej wspólnoty.

 

14 a/ Chrzest

Chrztu udziela sie woda, w imie Ojca i Syna i Ducha Swietego. Przez Chrzest Jezus Chrystus nieodwolalnie przyjmuje do swojej spolecznosci zbawionych czlowieka, ofiare grzechu i smierci, tak iz moze on stac sie nowym stworzeniem. W mocy Ducha Swietego powoluje go do swojej wspólnoty i do nowego zycia w wierze, w codziennej skrusze i posluszenstwie.

 

15 b/ Wieczerza Panska

W Wieczerzy Panskiej zmartwychwstaly Jezus Chrystus przez Slowo obietnicy wraz z chlebem i winem udziela samego siebie w ciele i krwi, ofiarowanych za wszystkich. Odpuszcza nam przez to grzechy i umozliwia nowe zycie z wiary. Pozwala nam doswiadczyc na nowo, ze jestesmy czlonkami Jego ciala. Umacnia nas w sluzbie wszystkim ludziom.

 

16 Swietujac Wieczerze Panska zwiastujemy smierc Chrystusa, przez która Bóg pojednal z soba swiat. Glosimy obecnosc zmartwychwstalego Pana posród nas i radujac sie z Jego przybycia oczekujemy Jego przyszlego przyjscia w chwale.

 

III. Uzgodnienia w sprawie potepien doktrynalnych z czasów Reformacji

 

17 Róznice, które od czasów Reformacji uniemozliwialy wspólnote koscielna miedzy Kosciolami luteranskimi i reformowanymi oraz doprowadzily do wzajemnych potepien, dotyczyly nauki o Wieczerzy Panskiej, chrystologii i nauki o predestynacji. Z cala powaga odnosimy sie do postanowien ojców Reformacji, niemniej w przedmiocie samych potepien mozemy dzisiaj zgodnie oswiadczyc co nastepuje:

 

1. Wieczerza Panska

 

18 W Wieczerzy Panskiej zmartwychwstaly Jezus Chrystus przez Slowo obietnicy wraz z chlebem i winem udziela samego siebie w ciele i krwi, ofiarowanych za wszystkich. W taki sposób ofiarowuje siebie calkowicie tym wszystkim, którzy przyjmuja chleb i wino. Wierzac przyjmuje sie Wieczerze Panska na zbawienie, nie
wierzac - na sad.

 

19 Spolecznosci z Jezusem Chrystusem w Jego ciele i krwi nie mozemy oddzielic od samego aktu spozywania i picia. Oderwane od tego aktu dociekanie, w jaki sposób Chrystus jest obecny w Wieczerzy Panskiej, grozi niebezpieczenstwem zaciemnienia sensu Wieczerzy.

 

20 Gdzie taka zgoda miedzy Kosciolami istnieje, tam potepienia wypowiedziane w wyznaniach wiary z czasów Reformacji nie maja zastosowania w doktrynalnym stanowisku tych Kosciolów.

 

2. Chrystologia

 

21 W prawdziwym czlowieku, Jezusie Chrystusie, odwieczny Syn, a wiec sam Bóg, ofiarowal samego siebie, aby zbawic zgubiona ludzkosc. Za sprawa Ducha Swietego, a wiec samego Boga, ukrzyzowany i zmartwychwstaly Jezus staje sie dla nas obecny w Slowie obietnicy i sakramentach.

 

22 Wierzac w to samoofiarowanie sie Boga w swoim Synu, musimy - ze wzgledu na dawny, uwarunkowany historycznie, sposób myslenia - na nowo i w sposób zadowalajacy wyrazic szczególny punkt widzenia tradycji reformowanej w kwestii zachowania nauki o boskiej i ludzkiej naturze Jezusa w postaci nienaruszonej, a w przypadku tradycji luteranskiej - w kwestii zachowania nauki o jednosci Jezusa jako osoby.

 

23 W tych okolicznosciach nie mozemy dzisiaj potwierdzic dawnych potepien.

 

3. Predestynacja

 

24 W Ewangelii mamy obietnice bezwarunkowego przyjecia grzesznika przez Boga. Kto poklada ufnosc w Ewangelii, ten moze byc pewny zbawienia i wielbic Boga za wybranie. O wybraniu mozemy wiec mówic tylko w lacznosci z powolaniem do zbawienia w Chrystusie.

 

25 Doswiadczenie wiary uczy, ze nie wszyscy przyjmuja poselstwo o zbawieniu, ale tez uznaje, ze Boze postepowanie z ludzmi okryte jest tajemnica. Jednoczesnie swiadczy o tym, jak wazne sa ludzkie decyzje i jak realny jest Bozy zamysl powszechnego zbawienia. Swiadectwo Pisma Swietego o Chrystusie nie daje podstaw do mniemania, ze Bóg swym odwiecznym wyrokiem ostatecznie potepil okreslone jednostki lub narody.

 

26 Gdzie taka zgoda miedzy Kosciolami istnieje, tam potepienia wypowiedziane w wyznaniach wiary z czasów Reformacji nie maja zastosowania w doktrynalnym stanowisku tych Kosciolów.

 

4. Wnioski

 

27 Gdzie te stwierdzenia zostaja zaakceptowane, tam potepienia wypowiedziane w wyznaniach wiary z czasów Reformacji w odniesieniu do Wieczerzy Panskiej, chrystologii i predestynacji nie maja zastosowania w aktualnej doktrynie. Nie oznacza to, ze potepienia wypowiedziane przez ojców Reformacji byly bezzasadne, jednakze nie stanowia juz przeszkody w ustanowieniu wspólnoty koscielnej.

 

28 Miedzy naszymi Kosciolami wystepuja znaczne róznice w formach nabozenstwa, typach poboznosci i w ustroju koscielnym, czesto odczuwane w zborach bardziej niz tradycyjne róznice doktrynalne. Mimo to, pozostajac wierni Nowemu Testamentowi i reformacyjnym kryteriom wspólnoty koscielnej, nie jestesmy w stanie dostrzec w tych róznicach czynnika, który uzasadnialby podzial koscielny.

 

IV. Deklaracja i urzeczywistnienie wspólnoty koscielnej

 

29 Wspólnota koscielna, tak jak ja definiujemy w tej konkordii, oznacza, ze Koscioly o róznych tradycjach wyznaniowych, na podstawie zgody, jaka osiagnely w rozumieniu Ewangelii, przyzwalaja sobie wzajemnie na wspóluczestnictwo w Slowie i Sakramencie oraz staraja sie o mozliwie pelne wspóldzialanie w skladaniu swiadectwa i w sluzbie swiatu.

 

1. Deklaracja wspólnoty koscielnej

 

30 Trwajac w wiernosci wobec obowiazujacych wyznan wiary lub w poszanowaniu wlasnych tradycji, przystepujace do tej konkordii Koscioly oswiadczaja, ze:

 

31 a/ laczy je wspólne rozumienie Ewangelii, jak to zostalo wyrazone w czesci II i III;

 

32 b/ zgodnie z tym, co powiedziano w czesci III, potepienia doktrynalne zawarte w pismach wyznaniowych nie znajduja zastosowania we wspólczesnym stanowisku doktrynalnym Kosciolów uznajacych te konkordie;

 

33 c/ sluza sobie wzajemnie wspólnota Stolu Panskiego i kazalnicy, a to obejmuje takze wzajemne uznawanie ordynacji oraz wspóluslugiwanie duchownych.

 

34 Tymi slowami zostaje ogloszona wspólnota koscielna, a uniemozliwiajace ja od XVI stulecia podzialy - zniesione. Zainteresowane Koscioly sa przekonane, ze wspólnie stanowia czastke jednego Kosciola Jezusa Chrystusa, i ze Pan kieruje je i zobowiazuje do wspólnej sluzby.

 

2. Urzeczywistnienie wspólnoty koscielnej

 

35 Wspólnota koscielna urzeczywistnia sie w zyciu Kosciolów i zborów. Wierzac w jednoczaca moc Ducha Swietego skladaja one razem swiadectwo i sprawuja sluzbe, starajac sie poglebiac i wzmacniac odnaleziona wspólnote.

 

36 a/ Swiadectwo i sluzba

Zwiastowanie zyskuje w swiecie na wiarygodnosci, gdy Koscioly zgodnie swiadcza o Ewangelii. Ewangelia sprawia, ze moga one razem pelnic wspólna sluzbe, która bedac sluzba milosci kieruje sie ku czlowiekowi i dazy do usuniecia przyczyn jego niedoli. Zaangazowanie po stronie sprawiedliwosci i pokoju w swiecie wymaga, aby Koscioly w coraz wiekszym stopniu przyjmowaly na siebie wspólodpowiedzialnosc.

 

37 b/ Kontynuacja pracy teologicznej

Konkordia nie narusza obowiazujacego charakteru wyznan wiary zainteresowanych Kosciolów. Sama nie aspiruje do miana nowego wyznania wiary. Zawiera uzgodnienia osiagniete w zasadniczych kwestiach, uzgodnienia, które umozliwia wspólnote Kosciolom róznych wyznan. Zgodnie z tym porozumieniem, zainteresowane Koscioly pragna dazyc do ustanowienia wspólnoty swiadectwa i sluzby oraz zobowiazuja sie do kontynuowania dyskusji doktrynalnych.
38 Wspólne rozumienie Ewangelii, na którym opiera sie wspólnota koscielna, nalezy dalej poglebiac, sprawdzac w swietle swiadectwa Pisma Swietego i nieustannie aktualizowac.

 

39 Zadaniem Kosciolów jest kontynuowanie studiów nad róznicami doktrynalnymi wystepujacymi w obrebie samych Kosciolów i miedzy nimi, lecz pozbawionymi charakteru dzielacego. Naleza do nich:

  • zagadnienia hermeneutyczne dotyczace rozumienia Pisma Swietego, wyznania wiary i Kosciola;
  • relacja miedzy Prawem a Ewangelia;
  • praktyka chrzcielna;
  • poslugiwanie (urzad) duchownego i ordynacja;
  • doktryna o "dwóch panstwach" a doktryna o panowaniu Chrystusa;
  • Kosciól i spoleczenstwo.

Jednoczesnie trzeba wziac pod uwage problemy, jakie wylonily sie w ostatnich czasach rzutujac na swiadectwo i sluzbe, ustrój i praktyke Kosciola.

 

40 Odwolujac sie do wspólnego dziedzictwa, Koscioly wyrosle z Reformacji musza okreslic swój stosunek do ujawniajacych sie wspólczesnie tendencji polaryzacyjnych w teologii. Do pewnego stopnia siegaja one glebiej niz róznice doktrynalne, jakie legly niegdys u podstaw kontrowersji luteransko-reformowanych.

 

41 Wspólna praca teologiczna ma na celu poswiadczyc prawde Ewangelii i odróznic ja od wszelkich zafalszowan.

 

42 c/ Skutki organizacyjne

Deklaracja wspólnoty koscielnej nie przesadza o regulacjach prawno-koscielnych dotyczacych szczególowych rozwiazan w zakresie stosunków miedzy Kosciolami lub wewnatrz Kosciolów. Podejmujac jednak takie regulacje, Koscioly wezma pod uwage te konkordie.

 

43 Ogólnie obowiazuje zasada, ze ogloszenie wspólnoty kazalnicy i Stolu Panskiego oraz wzajemne uznanie ordynacji (duchownych) nie narusza obowiazujacych w Kosciolach przepisów dotyczacych wprowadzania w urzad duchownego, sprawowania poslugi duszpasterskiej lub organizacji zycia parafialnego.

 

44 Sprawa unii organicznej miedzy poszczególnymi Kosciolami moze byc rozstrzygana wylacznie lokalnie, tam, gdzie te Koscioly zyja. Rozpatrujac te sprawe trzeba wziac pod uwage nastepujace kwestie:

 

45 Unia, która naruszalaby zywa róznorodnosc zwiastowania, form nabozenstwa, ustroju koscielnego oraz dzialalnosci diakonijnej i spolecznej, bylaby sprzeczna z istota wspólnoty koscielnej zapoczatkowanej ta deklaracja. Z drugiej strony, w pewnych okolicznosciach, ze wzgledu na bliski zwiazek miedzy swiadectwem
Kosciola a jego ustrojem, dobro Kosciola moze wymagac formalnego zjednoczenia na drodze prawnej. Jesli za ta deklaracja wspólnoty koscielnej pójda dzialania organizacyjne, trzeba baczyc, aby nie dokonywaly sie one kosztem ograniczania swobody decyzji Kosciolów mniejszych.

 

46 d/ Aspekty ekumeniczne

Ustanawiajac i urzeczywistniajac miedzy soba wspólnote koscielna, zainteresowane Koscioly czynia to w poczuciu swojej odpowiedzialnosci za krzewienie ekumenicznej wspólnoty wszystkich Kosciolów chrzescijanskich.

 

47 Ustanowienie takiej wspólnoty Kosciolów na obszarze Europy uznaja za wklad w urzeczywistnienie tego celu. Spodziewaja sie, ze przezwyciezenie dotychczasowych podzialów miedzy nimi wywrze wplyw na inne pokrewne wyznaniowo Koscioly zarówno w Europie, jak i na innych kontynentach. Sa gotowe rozwazyc wraz z nimi mozliwosc zawarcia szerszej wspólnoty koscielnej.

 

48 Oczekiwanie to odnosi sie równiez do stosunków miedzy Swiatowa Federacja Luteranska a Swiatowym Aliansem Kosciolów Reformowanych.

 

49 Zainteresowane Koscioly wyrazaja równiez nadzieje, ze zawarta miedzy nimi wspólnota koscielna zainspiruje nowe spotkania i wspólprace z Kosciolami innych wyznan. Oznajmiaja, ze sa gotowe uwzglednic w swoich dyskusjach doktrynalnych ten szerszy kontekst.

 

 

Przeklad na podstawie wersji angielskiej i niemieckiej:
Karol Karski

followme
  • Twitter
  • Facebook

European City of the Reformation